خوانش قبیله ای از واقعه عاشورا

چکیده:
طرح مسأله:واقعه عاشورا از مهم‌ترین رویدادهای تاریخ اسلام است که در طول قرون متمادی بازخوانی‌های گوناگونی از آن صورت گرفته است. یکی از رویکردهای کمتر بررسی‌شده، تحلیل این واقعه در چارچوب خوانش قبیله‌ای بنی‌امیه است؛ قبیله‌ای که ساختار قدرت سیاسی و اجتماعی آن در شکل‌گیری این حادثه نقش تعیین‌کننده‌ای داشته است.

سؤال اصلی:خوانش قبیله‌ای بنی‌امیه از واقعه عاشورا چه تأثیری بر شکل‌گیری و تداوم آن داشته است؟
فرضیه اصلی:به نظر می‌رسد بنی‌امیه با تکیه بر مناسبات قبیله‌ای، رقابت‌های دیرینه و منافع قبیله‌ای خود، در شکل‌گیری و جهت‌دهی واقعه عاشورا نقشی اساسی داشته و این خوانش قبیله‌ای منجر به بازتفسیر قدرت سیاسی در جهان اسلام شد.

روش تحقیق:این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه‌ی منابع کتابخانه‌ای و تاریخی انجام گرفته است.
نتایج:یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که بنی‌امیه بیش از آنکه در پی تحقق یک آرمان دینی باشد، بر پایه‌ی انگیزه‌های قبیله‌ای و رقابت‌های دیرینه با بنی‌هاشم عمل می‌کرد. این نگاه قبیله‌ای در رفتار سیاسی و نظامی آنان در واقعه کربلا کاملاً مشهود بوده و تأثیر مستقیم بر تصمیم‌گیری‌های یزید و کارگزاران او داشته است. تحلیل این رویکرد، امکان درک عمیق‌تر از زمینه‌های سیاسی و اجتماعی عاشورا و چرایی تداوم تقابل میان امویان و علویان را فراهم می‌آورد.